Şirkin çeşitleri nelerdir ?

VII –    ŞİRKİN ÇEŞİTLERİ

Akaid kitaplarında şirkin beş çeşidinden bahsedilir. Bunlar: 1 – Şirk-i İstiklal:Allah Teala ile birlikte bir başka ilah tanımak, yahut tamamen ayrı olmak üzere bir veya birden fazla mabudun varlığını kabul etmektir. Biri hayrı, diğeri şerri yaratıyor diye iki ilahın varlığına itikad ·eden “Seneviler” bu kısımdadırlar.

  • – Şirk-i Teb’iz :

Allah Teala’nın bir olduğunu kabul etmekle beraber, “Birden fazla tanrının toplanmasından meydana gelen bir Allah” ka­bul etmektir. Teslis (=Üç ilahın toplamı olarak bir ilah) inancına sahip olan, yani Allah Teala’nın haşa (Baba+ Oğul+ Ruhu’l­ kudüs) toplamı olmak üzere bir ilah olduğunu iddia eden Hıris­tiyanların inancı gibi.

  • – Şirk-i Takrib:

Alemin yaratıcısının bir olduğuna inanmakla beraber ona yaklaştıracağı iddiası ile ağaçtan, taştan veya toprak ve benzeri şeylerden, madenden yapılmış put, heykel ve benzeri eşyaya tapmak. Peygamberimiz zamanında yaşayan cahiliyye arapları putlara tapmalarını böyle izah ediyorlardı. Kur’an-ı Kerim’de onların şöyle dedikleri anlatılır: 11 Allah’ı bırakıp da kendilerine bir takım dostlar edinenler derler ki: Biz, bunlara ancak bizi Allah’a daha fazla yaklaştırsınlar diye tapıyo ruz.”104

  • – Şirk-i Taklid:

Hususi olarak beğenip seçtikleri için değil de, baba ve dede­lerinden geldiği için kabul ettikleri dindeki şirktir.              Umumiyetle insanların çoğu, dinini ve mezhebini seçerek değil, ye­tiştiği cemiyette o din bulunduğu için bir dine sahip olur. Böyle baba mirası dine sarılanların en talihsizi de şirk-i taklid erbabıdır. Kur’an-ı Kerim’de bunlar  anlatılırken: 1Atalarımızı  bir ümmet (bir dine bağlanan topluluk) üzerinde bulduk. Biz de onların izlerine uyan insanlarız” dedikleri nakledilir.105

  • – Şirk-i Esbab:

Kainattaki her türlü kanunun Allah’ın yaratması ve müsaa­desiyle değil de,.kendi kendine tesirde bulunduğuna, eşyanın hakiki müessir olduğuna inanmak.Kainatta her şeyi yaratan ve eşyanın hususiyetlerini tayin ve takdir eden Allah Teala’dır. Ateş yakar, güneş ışık ve ısı verir, havasız yaşamak mümkün değildir, penisilin ateşi düşürür, ye­mek karnı doyurur, göz görür, kulak işitir. gibi. Yediğimiz, içti­ğimiz, gördüğümüz, görmediğimiz, bildiğimiz ve bilmediğimiz her çeşit varlığın özellikleri Yüce Allah tarafından tayin ve tespit edilmiştir. Bir Ayet-i Kerimede. “Rabb’imiz her varlığa yaratılış özelliklerini veren sonra da hidayet yolunu gösterendir” buyu­ruk  .Bir müslüman bütün bunların Allah Teala’nın yaratması,izni ve müsaadesi ile olduğuna inanır. Allah Teala’yı hiç tanıma­ arak, eşyaya te’sir kudretini onun verdiğini kabul etmeyerek her şeyi eşyaya ve sebeplere bağlamak şirktir.

104 Zümer suresi, 39/ 3.
105 Zuhr üf s ure s i, , 43/ 23.

 

Bir Cevap Yazın